युरोपमा विदेशीको घरसम्म पुग्न सक्ने प्रहरीको अधिकार विस्तार हुँदै, तर सबैका लागि होइन।

प्रकाशित मिति: ४ अक्टोबर २०२६
Nepali in Spain

युरोपमा बसोबास गर्ने विदेशी नागरिकका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण कानुनी परिवर्तन भएको छ। European Union (EU) ले १ अक्टोबर २०२६ मा नयाँ Return Regulation लाई अन्तिम स्वीकृति दिएको छ। यो नियमले कानुनी रूपमा बस्ने अधिकार नभएका विदेशीलाई उनीहरूको देशमा फिर्ता पठाउने प्रक्रिया थप प्रभावकारी बनाउने उद्देश्य राखेको छ।

तर यो नियमको एउटा प्रावधानले अहिले युरोपभरि बहस सिर्जना गरेको छ। त्यो हो, Deportation अर्थात् देशबाट फिर्ता पठाउने प्रक्रिया अघि बढाउन आवश्यक परेमा प्रहरी वा सम्बन्धित सरकारी अधिकारीले व्यक्तिको घर वा अन्य सम्बन्धित स्थानमा खानतलासी गर्न सक्ने व्यवस्था।

यसमा व्यक्तिगत सामान र मोबाइल फोनजस्ता इलेक्ट्रोनिक उपकरण जाँच गर्ने वा नियन्त्रणमा लिने सम्भावना पनि समावेश छ।

यसले धेरै विदेशी नागरिकमा एउटा प्रश्न उठाएको छ।

के अब युरोपमा बस्ने विदेशीको घरमा प्रहरी जुनसुकै बेला पुग्न सक्छ?

यसको जवाफ बुझ्न नयाँ कानुन, यसको दायरा र विदेशी नागरिकका अधिकारबारे जान्न आवश्यक छ।

१. EU को नयाँ Return Regulation भनेको के हो?

Return Regulation भनेको युरोपेली संघमा कानुनी रूपमा बस्ने अधिकार नभएका गैर-EU नागरिकलाई फिर्ता पठाउने प्रक्रियासम्बन्धी साझा नियम हो।

यसअघि विभिन्न EU सदस्य राष्ट्रमा विदेशीलाई फिर्ता पठाउने प्रक्रियामा फरक–फरक व्यवस्था थिए। नयाँ नियमले यी प्रक्रियालाई थप एकरूप र प्रभावकारी बनाउने प्रयास गरेको छ।

नयाँ कानुनका प्रमुख उद्देश्य यस्ता छन्:

• कानुनी रूपमा बस्ने अधिकार नभएका व्यक्तिलाई फिर्ता पठाउने प्रक्रिया छिटो बनाउने।
• फिर्ता पठाउने निर्णय पालना गर्नुपर्ने दायित्व स्पष्ट गर्ने।
• सरकारी अधिकारीसँग आवश्यक सहकार्य नगर्ने व्यक्तिका लागि कानुनी परिणामको व्यवस्था गर्ने।
• एक EU देशले जारी गरेको Return Decision लाई अर्को सदस्य राष्ट्रले पहिचान गर्न सक्ने प्रणाली विकास गर्ने।
• सुरक्षा जोखिम भएका व्यक्तिका लागि थप कडा व्यवस्था लागू गर्ने।
• मानवअधिकार र कानुनी सुरक्षाको पालना सुनिश्चित गर्ने।

यो कानुन EU का सबै नागरिक वा वैध Residency भएका सबै विदेशीलाई लागू हुने नयाँ Deportation आदेश होइन। यसको मुख्य लक्ष्य कानुनी रूपमा बस्ने अधिकार नभएका गैर-EU नागरिक हुन्।

२. के अब प्रहरी विदेशीको घरमा खानतलासी गर्न सक्छ?

नयाँ नियमको सबैभन्दा चर्चित पक्ष यही हो।

Return Regulation ले Deportation प्रक्रिया तयार गर्न वा प्रभावकारी बनाउन आवश्यक अनुसन्धानका लागि केही विशेष अधिकारको व्यवस्था गरेको छ।

यसअन्तर्गत सम्बन्धित राष्ट्रिय अधिकारीले आवश्यक अवस्थामा:

• सम्बन्धित व्यक्तिको शरीर वा व्यक्तिगत सामान जाँच गर्न।
• व्यक्तिको घर वा बसोबास गर्ने स्थानमा खानतलासी गर्न।
• Deportation प्रक्रियासँग सम्बन्धित अन्य स्थानमा अनुसन्धान गर्न।
• आवश्यक परेमा व्यक्तिगत सामान जाँच गर्न वा नियन्त्रणमा लिन।
• मोबाइल फोन तथा अन्य इलेक्ट्रोनिक उपकरण जाँच गर्न वा नियन्त्रणमा लिन।

तर यी सबै अधिकार स्वतः प्रयोग गर्न पाइने होइनन्।

नयाँ कानुनमा यस्ता अनुसन्धानका लागि न्यायिक वा प्रशासनिक अनुमति आवश्यक हुने व्यवस्था समावेश छ। साथै EU र सम्बन्धित देशको कानुनले तोकेका सुरक्षा उपाय र कानुनी उपचारको अधिकारको सम्मान गर्नुपर्छ।

यसको अर्थ प्रहरीलाई कुनै पनि व्यक्तिको घरमा कारणबिना प्रवेश गर्ने असीमित अधिकार दिइएको छैन।

३. कसलाई यो नयाँ नियम लागू हुन्छ?

नयाँ नियम मुख्यतः EU मा कानुनी रूपमा बस्ने अधिकार नभएका गैर-EU नागरिकलाई लक्षित गर्छ।

उदाहरणका लागि:

Deportation आदेश पाएका व्यक्ति

कुनै व्यक्तिको Residency आवेदन अस्वीकृत भएको छ र त्यसपछि सम्बन्धित निकायले कानुनी रूपमा फिर्ता पठाउने निर्णय जारी गरेको छ भने त्यो व्यक्ति नयाँ Return Regulation को दायरामा पर्न सक्छ।

बस्ने अधिकार समाप्त भएका व्यक्ति

कुनै विदेशीको बसोबास अनुमति समाप्त भएको छ र कानुनी रूपमा बस्ने अन्य आधार छैन भने उसलाई फिर्ता पठाउने प्रक्रिया लागू हुन सक्छ।

शरण आवेदन अस्वीकृत भएका व्यक्ति

शरण आवेदन अस्वीकृत भएपछि सम्बन्धित व्यक्तिलाई बस्ने अन्य कानुनी अधिकार प्राप्त छैन र फिर्ता पठाउने निर्णय जारी भएको छ भने यो नियम लागू हुन सक्छ।

तर शरण आवेदन अस्वीकृत भएको मात्रै आधारमा सबैलाई तुरुन्तै Deportation गर्न मिल्दैन। अपिल, रोक्का आदेश, अन्य कानुनी अधिकार र व्यक्तिगत परिस्थितिले फरक पार्न सक्छ।

४. वैध TIE कार्ड भएका नेपालीलाई असर पर्छ?

यो विषय Spain मा बस्ने नेपालीहरूका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण छ।

यदि कुनै नेपाली नागरिकसँग वैध TIE कार्ड छ र उसले Spain मा कानुनी रूपमा बस्ने अधिकार प्राप्त गरेको छ भने नयाँ Return Regulation का Deportation सम्बन्धी प्रावधान उसलाई स्वतः लागू हुँदैन।

उदाहरणका लागि:

• वैध Work Permit भएका नेपाली।
• वैध Family Reunification Residency भएका नेपाली।
• वैध Long-term Residency भएका नेपाली।
• अन्य कानुनी आधारमा बस्ने अधिकार भएका विदेशी।

यी व्यक्तिहरूलाई केवल विदेशी नागरिक भएकै कारण नयाँ नियमअन्तर्गत घरमा खानतलासी गर्ने वा Deportation गर्ने व्यवस्था लागू हुँदैन।

तर TIE कार्डको म्याद सकिएको अवस्थामा नवीकरण आवेदन दिएको छ भने त्यसको कानुनी प्रभाव छुट्टै जाँच गर्नुपर्छ। कार्डमा लेखिएको म्याद सकियो भन्दैमा सबै अवस्थामा बस्ने अधिकार पनि समाप्त भएको हुँदैन।

त्यसैले आफ्नो आवेदनको अवस्था र कानुनी आधार बुझ्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

५. के प्रहरीले मोबाइल फोन पनि जाँच गर्न सक्छ?

नयाँ नियममा व्यक्तिगत सामान तथा इलेक्ट्रोनिक उपकरणको खोजी र नियन्त्रणमा लिन सक्ने व्यवस्था समावेश छ।

तर यसको अर्थ Deportation को निर्णय भएका सबै व्यक्तिको मोबाइल फोन प्रहरीले मनलाग्दी जाँच गर्न पाउँछ भन्ने होइन।

यस्तो अनुसन्धान कानुनले तोकेको उद्देश्य, आवश्यकताको मापदण्ड, अनुमति र सुरक्षा व्यवस्थाभित्र रहेर मात्र गर्न सकिन्छ।

कुनै व्यक्तिको मोबाइल नियन्त्रणमा लिइएको छ भने त्यसको कानुनी आधार के हो, कस्तो अनुमति दिइएको छ र त्यसविरुद्ध कुन कानुनी उपचार उपलब्ध छ भन्ने कुरा महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

विशेषगरी निजी जानकारी र व्यक्तिगत गोपनीयताको अधिकारलाई पनि ध्यान दिनुपर्छ।

६. के Spain मा यो नियम तुरुन्तै लागू हुन्छ?

यो विषयमा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ।

EU Council ले १ अक्टोबर २०२६ मा नयाँ Return Regulation लाई अन्तिम स्वीकृति दिएको हो। तर स्वीकृति पाएको मितिबाट सबै प्रावधान तुरुन्तै लागू भइसकेका हुँदैनन्।

कानुनको आधिकारिक प्रकाशन र लागू हुने मितिको व्यवस्था महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

EU Council का अनुसार Regulation आधिकारिक EU Journal मा प्रकाशित भएपछि त्यसको अर्को दिनदेखि कानुनी रूपमा लागू हुने व्यवस्था छ। तर केही प्रावधान कार्यान्वयनका लागि तयारी आवश्यक भएकाले लागू हुन एक वर्ष लाग्नेछ।

त्यसैले घरमा खानतलासी गर्ने प्रावधानसहित प्रत्येक व्यवस्थाको वास्तविक लागू हुने मिति र सम्बन्धित देशको कार्यान्वयन प्रक्रिया छुट्टाछुट्टै जाँच गर्नुपर्छ।

नयाँ कानुन स्वीकृत हुनु र त्यसका सबै अधिकार तत्काल प्रयोग गर्न मिल्नु एउटै कुरा होइन।

७. विदेशी नागरिकका अधिकार के–के हुन्छन्?

नयाँ Return Regulation ले फिर्ता पठाउने प्रक्रिया प्रभावकारी बनाउने उद्देश्य राखे पनि यसले मौलिक अधिकार हटाउँदैन।

विदेशी नागरिकले परिस्थितिअनुसार निम्न अधिकार प्राप्त गर्न सक्छन्:

• कानुनी प्रक्रियाअनुसार व्यवहार पाउने अधिकार।
• आफ्नो व्यक्तिगत गोपनीयता र मौलिक अधिकारको सम्मान पाउने अधिकार।
• लागू हुने अवस्थामा कानुनी सहायता प्राप्त गर्ने अधिकार।
• फिर्ता पठाउने निर्णयविरुद्ध कानुनी उपचार खोज्ने अधिकार।
• यातना वा गम्भीर मानवअधिकार उल्लङ्घनको जोखिम भएको देशमा जबर्जस्ती नफर्काइने सुरक्षा।
• कानुनले तोकेका अवस्थामा आफ्नो मुद्दा वा निर्णयको पुनरावलोकन माग्ने अधिकार।

यी अधिकारको प्रयोग सम्बन्धित देशको कानुन, व्यक्तिको अवस्था र मुद्दाको प्रकृतिअनुसार फरक हुन सक्छ।

८. Spain मा बस्ने नेपालीले अहिले के गर्नुपर्छ?

हामीले यस विषयमा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा बुझ्नुपर्छ: नयाँ EU नियम आएको भन्दैमा डराएर बस्नुपर्ने अवस्था होइन। तर आफ्नो कानुनी कागजात र Residency को अवस्था स्पष्ट राख्नु आवश्यक छ।

यदि तपाईं Spain मा बस्दै हुनुहुन्छ भने:

१. आफ्नो Residency को अवस्था जाँच गर्नुहोस्।

TIE को म्याद, नवीकरण आवेदन र सरकारी निर्णयको अवस्था नियमित रूपमा जाँच गर्नुहोस्।

२. सरकारी सूचना सुरक्षित राख्नुहोस्।

आफ्नो आवेदन, सरकारी पत्र, अपिल वा अन्य कानुनी कागजातको प्रतिलिपि सुरक्षित राख्नुहोस्।

३. कानुनी सूचना बेवास्ता नगर्नुहोस्।

यदि Deportation सम्बन्धी कुनै निर्णय प्राप्त भएको छ भने त्यसको समयसीमा र कानुनी विकल्पबारे तुरुन्तै योग्य वकिल वा अध्यागमन विशेषज्ञसँग परामर्श लिनुहोस्।

४. सामाजिक सञ्जालको अफवाहमा विश्वास नगर्नुहोस्।

प्रहरीले अब सबै विदेशीको घरमा प्रवेश गर्न पाउँछ, सबै TIE रद्द हुन्छन् वा सबै विदेशीलाई Deportation गरिन्छ भन्ने दाबी गलत र भ्रामक हुन सक्छ।

५. आवश्यक परे कानुनी सहायता लिनुहोस्।

आफ्नो कानुनी अधिकारबारे स्पष्ट जानकारी नभएमा अध्यागमनसम्बन्धी कानुनी सहायता लिनु सबैभन्दा राम्रो विकल्प हो।

निष्कर्ष: नयाँ नियमले अधिकार विस्तार गर्छ, तर सीमा पनि छन्

EU को नयाँ Return Regulation ले कानुनी रूपमा बस्ने अधिकार नभएका व्यक्तिलाई फिर्ता पठाउने प्रक्रिया थप कडा र प्रभावकारी बनाउन खोजेको छ।

यसमा घर, व्यक्तिगत सामान र इलेक्ट्रोनिक उपकरणसम्बन्धी अनुसन्धानका लागि विशेष अधिकार समावेश छन्। यसले युरोपमा Deportation प्रक्रियाको प्रकृतिमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तन ल्याउन सक्छ।

तर कानुनले न्यायिक वा प्रशासनिक अनुमति, मानवअधिकार र कानुनी सुरक्षा व्यवस्थालाई पनि महत्त्व दिएको छ।

Spain मा वैध Residency भएका नेपालीले यो समाचार सुनेर आफ्नो घरमा प्रहरी आउने वा आफ्नो कार्ड स्वतः रद्द हुने डर मान्नु आवश्यक छैन।

तर Deportation को निर्णय पाएका वा बस्ने अधिकार नभएका व्यक्तिका लागि भने यो नयाँ कानुन निकै महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ।

अन्ततः प्रश्न केवल प्रहरीलाई कति अधिकार दिने भन्ने होइन। ती अधिकार कसरी प्रयोग हुन्छन्, नागरिकका अधिकार कसरी सुरक्षित गरिन्छन् र कानुनी प्रक्रियाको निष्पक्षता कसरी कायम राखिन्छ भन्ने पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।

तपाईंलाई के लाग्छ? अदालत वा सरकारी निकायको अनुमति लिएर प्रहरीले Deportation का लागि विदेशीको घरमा खानतलासी गर्न पाउने व्यवस्था उचित हो? आफ्नो विचार कमेन्टमा लेख्नुहोस्।

Nepali in Spain — Spain र युरोपमा बस्ने नेपालीका लागि उपयोगी जानकारी।